ဘာေၾကာင့္ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြက တန္ဖိုးရွိေနရတာလဲ? သာမန္အားျဖင့္ေတာ့ ဒီေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြဟာ ျမိဳ ့ထဲနဲ ့ျမိဳ ့အနီးပါတ္၀န္းက်င္ေတြမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ေရၾကီးေရလ်ွံမႈေတြ ၾကံဳေတြ ့လာရင္ ေတြ ့ရေလ့ရွိပါတယ္။ လူအမ်ားစုဟာ ရႊံႏြံေတြ စိမ့္ေျမေတြ ေရကန္ေတြ ကိုေတြ ့လိုက္ရင္ အနာဂါတ္မွာ အေဆာက္အဦးေတြေဆာက္မယ့္ေနရာ၊ လမ္းေတြေဆာက္မယ့္ေနရာ လို ့ပဲသေဘာထားၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဒီေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြက လူသားေတြနဲ ့ပါတ္၀န္းက်င္အေပၚ အရမ္းအေရးပါတဲ ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ ဒီေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြဟာ ေရနဲ ့ေလကို သန္ ့စင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ဒီေဒသေတြကို ကမ႓ာေျမႀကီးရဲ ့ေက်ာက္ကပ္ေတြလို ့တင္စားေခၚေ၀ၚၾကပါတယ္။ သူတို ့ဟာ ျမိဳ ့ျပမွာ ေနထိုင္သူေတြနဲ ့ လယ္သမားေတြအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ ေရစီးဆင္းႏႈန္းနဲ့ စိုထိုင္းဆကို ထိန္းညွိေပးျခင္း၊ ေရႀကီးမႈနဲ ့ေရရွားပါးမႈကို ေလ်ွာခ်ေပးျခင္း တို့ကို လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြဟာ သဘာ၀တိရိစၧာန္ေတြအတြက္ အသိုက္အျမံဳျဖစ္ျပီး အစားအေသာက္ေတြရဲ ့ရင္းျမစ္လည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြဟာ ျမိဳ ့ျပမွာ ေနထိုင္သူေတြရဲ ့က်န္းမာေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အစိမ္းေရာင္ေဒသျဖစ္တဲ့အျပင္ ကမ႓ာလွည့္ခရီးသြားေတြႏွစ္သက္တဲ့ စိမ္းလန္းတဲ့နယ္ေျမေလးလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ကမ႓ာအႏွံ ့မွာရွိတဲ့ ျမိဳ ့ ၁၈ျမိဳ ့ဟာ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ျမိဳ့ေတာ္ေတြလို ့သတ္မွတ္ထားျခင္းခံရပါတယ္။ The Ramsar Convention အသိအမွတ္ျပဳခ်က္အရ အစိုးရခ်င္း စာခ်ဴပ္ခ်ဳပ္ဆိုျခင္းေၾကာင့္ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ အက်ိဳးရွိရွိအသံုးခ်ျခင္းေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ ကိုလမ္ဘိုျမိဳ့ကေတာ့ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ျမိဳ ့ေတာ္ေတြထဲကတစ္ျမိဳ ့ပဲျဖစ္ပါတယ္။ International Water Management Institute (IWMI) နဲ ့ Water, Land and Ecosystem (WLE) တို ့ပူးေပါင္းျပီး ျမိဳ ့ေတြမွာ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြရွိျခင္းရဲ ့အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို ပိုမိုနားလည္လာေအာင္ အသိပညာေပးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြလုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ကြ်န္ေတာ္တို့ က ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြကို စာရင္းျပဳလုပ္ျခင္း၊ သတၲေလာကႀကီးရဲ ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို မူ၀ါဒေတြမွာပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္း၊ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြအတြက္ စီမံကိန္းေရးဆြဲရာမွာ ျပည္သူလူထုပါ ပါ၀င္လာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ကမ႓ာေပၚအႏွံ ့က ျမိဳ ့ႀကီးေတြမွာ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြကို မူ၀ါဒေတြနဲ ့ဘယ္လို ကာကြယ္စီမံႏိုင္ေအာင္ အကူအညီေပးလ်က္ရွိပါတယ္။

ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြဟာ အစားအေသာက္ေဘးကင္းမႈကို ျမွင့္တင္ေပးျပီး ေရႀကီးေရလ်ွံမႈကိုလညး္ေလ်ွာ့ခ်ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုေကာင္းက်ိဳးေတြေႀကာင့္ လူသားေတြဟာ သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္ကို စိတ္၀င္စားလာႀကျပီး အစိမ္းေရာင္ပါတ္၀န္းက်င္ကို ပိုမိုရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံလာႀကပါတယ္။ ဒီလိုရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံလာႀကလို ့လည္း ျမိဳ ့ေတြဟာ ပိုမိုေနမထိုင္ခ်င္စဖြယ္ေကာင္းလာပါေတာ့တယ္။ International Water Management Institute (IWMI) ရဲ ့ ကိုလမ္ဘိုျမိဳ ့အေႀကာင္းေျပာျပထားတဲ ့Video ကေနတစ္ဆင့္ ေရတိမ္ေရ၀ပ္ေဒသေတြအေႀကာင္းေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

Translated by Yin Mon Aung